לייענזאַל

olam kria

FaceBook

נייַעס

ביילע טראַכטענבערגס מאַגיסטער־אַרבעט געשטיצט פֿון דער אינסטאַנץ שוין אין משך פֿון 5 יאָר טיילט די נאַציאָנאַלע אינסטאַנץ פֿאַר ייִדישער קולטור...
ייִדיש־סעמינאַר אין ווילנע פֿאַר ישׂראלדיקע סטודענטן אין יוני 2019 איז אין ווילנע פֿאָרגעקומען אַ סעמינאַר װעגן דער ייִדישער קולטור...
14.7 רות לעווין זינגט אין נתּניה זונטיק, דעם 14טן יולי 2019, 11:00 אַ זייגער אינעם נתּניהר קלוב "מרכז דוד" (אחימאיר־גאַס...
6.6 ייִדיש־לימודים אױף שבֿועות פֿאַר דער גאַנצער משפּחה אין תּל־אָבֿיבֿ דאָנערשטיק, דעם 6טן יוני 2019, צווישן 18:30 און 21:00 אַ זײגער, װעט אין...
20.6 אין ת"א - אַ קולינאַרישע רײַזע "די פֿאַרװאַנדלונגען פֿון געפֿילטע פֿיש" די היסטאָריש־עטנאָגראַפֿישע קאָכקונסט־אימפּרעזע "די פֿאַרװאַנדלונגען פֿון געפֿילטע פֿיש" וועט פֿאָרקומען אינעם קולטור־צענטער "לייוויק־הויז" (דבֿ־הוז־גאַס 30, תּל־אָביב) דאָנערשטיק,...
אימפּרעזע געװידמעט דעם 50סטן יאָרצײַט נאָך איציק מאַנגער דינסטיק, דעם 2טן יולי 2019, 19:00 אַ זײגער, װעט אין תּל־אָבֿיבֿ פֿאָרקומען אַ...
יוני אין תּל־אָבֿיבֿ: בײלע בריקס־קלײן אין דער פֿאָרשטעלונג ״מײַן טאַטנס טאָכטער״ אין יוני 2019 װעט בײלע בריקס־קלײן אױפֿטרעטן אין תּל־אָבֿיבֿ מיט דער אױטאָביאָגראַפֿישער מוזיקאַליש־דראַמאַטישער...
6.6 קאָנצערט פֿון מיכאל גײַסינסקי אין נצרת־עלית דאָנערשטיק, דעם 6טן יוני 2019, 11:00 אַ זייגער, אינעם צענטער "סב" (ליבֿנה־גאַס 2, נצרת־עלית) װעט פֿאָרקומען אַ קאָנצערט פֿונעם...
23.5: דער פֿילם, אונטערגעשטיצט פֿון דער אינסטאַנץ, באַטייליקט זיך אינעם תּל־אָבֿיבֿער פֿעסטיװאַל דער פֿילם "אותו האיש" ("דער זעלבער מענטש"), געשאַפֿענער מיט דער שטיצע פֿון דער נאַציאָנאַלער אינסטאַנץ פֿאַר...
13.6 אַל־ישׂראלדיקער פֿעסטיװאַל פֿון ייִדישע כאָרן איו אַשקלון דאָנערשטיק, דעם 13טן יוני 2019, 18:30 אַ זייגער, אינעם אַשקלונער קאָנגרעסן־צענטער צום 23סטן מאָל...
אַקטיאָר קאַראָל פֿעלדמאַן ע"ה אין טיפֿן טרויער זײַנען מיר מודיע וועגן דעם טויט פֿונעם ישׂראלדיקן ייִדישן שוישפּילער און...
יוני - יולי 2019: זומער־קורס אין תּל־אָבֿיבֿער אוניווערסיטעט פֿונעם 30סטן יוני ביזן 25סטן יולי 2019 וועט אין תּל־אָבֿיבֿער אוניווערסיטעט פֿאָרקומען דער...

װירטועלע קלאַװיאַטור


klaviatura

 


פֿאַר דער צװײטער װעלט־מלחמה האָבן אויף דער וועלט געלעבט אַן ערך 11 מיליאָן ייִדיש־רעדערס, דאָס הייסט בערך 60 פּראָצענט פֿונעם כּלל־ייִדנטום (‏לויטן בוך פֿון ערן כּץ "סוד המוח היהודי", פֿאַרלאַג "מודן", 2003, זײַט 262).

דער דעמאָגראַפֿישער מצבֿ פֿון דער ייִדיש־רעדנדיקער קהילה איבער דער וועלט אינעם 1932־סטן יאָר ווערט באַשריבן אין דער ייִדישער אַלגעמיינער ענציקלאָפּעדיעייִדישער אַלגעמיינער ענציקלאָפּעדיע.

אין מיטן 20־סטן יאָרהונדערט האָט זיך די צאָל ייִדיש־רעדערסבאַדײַטנדיק פֿאַרקלענערט. דערצו זענען געווען אַ ריי סיבות:

- אומקום פֿון עטלעכע מיליאָנען ייִדיש־רעדערס בעתן חורבן;

- באַדריקונג פֿון ייִדן אינעם ראַטן־פֿאַרבאַנד, דער עיקר אין סטאַלינס תּקופֿה;

- גרױסע אַסימילאַציע;

- אויפֿקום פֿון מדינת־ישׂראל, וועלכע האָט תּחילת געהאַלטן ייִדיש פֿאַרן קאָנקורענט פֿון העברעיִש און באַגרענעצט איר באַנוץ.

אָבער אין די 80־ער יאָרן האָט ייִדיש ווידער אָנגעהויבן דערוועקן אינטערעס בײַ ייִנגערע דורות, נישט בלויז אין חרדישע קרײַזן.

הײַנט צו טאָג זײַנען אויף דער וועלט פֿאַראַן אַן ערך 2 מיליאָן ייִדיש־רעדערס, אײַנשליסנדיק עטלעכע הונדערטער טויזנט אין ישׂראל (מערסטנס אין ירושלים, תּל־אבֿיבֿ און בני־ברק) און אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן (מערסטנס אין ניו־יאָרק און אומגעגנט)‏. זעט די פּרטים בנוגע די פֿאַראייניקטע שטאַטן.

נישט ווייניק ייִדיש־רעדערס לעבן אויך אין אייראָפּע (ענגלאַנד – מערסטנס אין לאָנדאָן, פֿראַנקרײַך – מערסטנס אין פּאַריז, בעלגיע – מערסטנס אין אַנטווערפּען, רוסלאַנד – מערסטנס אין מאָסקווע און סאַנקט־פּעטערבורג); אין לאַטײַן־אַמעריקע (אַרגענטינע – מערסטנס אין בוענאָס־אײַרעס, מעקסיקע – מערסטנס אין מעקסיקאָ־סיטי); און אין אויסטראַליע (מערסטנס אין מעלבורן).

לייענט אויך דעם אַרטיקל אויף ענגליש אַרטיקל אויף ענגליש.